Sok z pokrzywy – na co pomaga i jak go stosować?

Sok z pokrzywy pomaga głównie przy anemii, obrzękach, nadciśnieniu, osłabieniu włosów i skóry, a także wspiera oczyszczanie organizmu. W większości przypadków stosuje się 20–50 ml dziennie, najlepiej przed posiłkiem. W dalszej części artykułu znajdziesz dokładne dawkowanie, przepisy i przeciwwskazania.

Jakie składniki odżywcze zawiera sok z pokrzywy?

Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica) to roślina, która kumuluje w liściach wiele substancji czynnych. Najcenniejsze są młode liście zbierane na przełomie kwietnia i maja, zanim roślina zacznie kwitnąć. Wówczas wyciskany z nich napój ma najwyższą zawartość witamin, minerałów i związków roślinnych.

W świeżo wyciśniętym napoju z tej rośliny znajdziesz między innymi:

• witaminę A, C, E, K oraz witaminy z grupy B,
• żelazo, magnez, potas, wapń, fosfor, krzem i sód,
• kwasy tłuszczowe: linolowy, linolenowy, palmitynowy, stearynowy i oleinowy,
• polifenole, w tym kwercetynę, kaempferol i kwas kawowy,
• kumaryny, garbniki, sterole, taninę, luteinę i chlorofil,
• antyoksydanty, aminokwasy oraz karotenoidy.

Niektóre gotowe produkty łączą sok z liści pokrzywy z sokiem z owoców pigwowca, zwykle w proporcji 90% do 10%. Taki dodatek łagodzi cierpki, trawiasty smak i wzbogaca napój o kolejne składniki roślinne. Produkty z certyfikowanych upraw ekologicznych powstają bez syntetycznych dodatków, a ich skład bywa minimalny.

Pasteryzowane soki oznaczone skrótem NFC (Not From Concentrate) są wyciskane bezpośrednio z rośliny, a nie odtwarzane z koncentratu. W 100 ml takiego produktu znajduje się przeciętnie 23 kJ (5 kcal), 0,8 g węglowodanów i 0,6 g białka, przy zerowej zawartości tłuszczu i soli. Dzięki temu napój jest lekki i można go włączyć do codziennej diety.

Na co pomaga sok z pokrzywy?

Właściwości pokrzywy znane są od starożytności. Egipcjanie stosowali ją przy zapaleniach stawów, dolegliwościach oddechowych oraz cukrzycy, a w medycynie ludowej służyła jako środek przeciwkrwotoczny i okład na rany. Dziś napój z tej rośliny ceniony jest za szerokie działanie prozdrowotne.

Roślina wspiera także stawy przy reumatyzmie i zapaleniach, a zawarta w niej kwercetyna hamuje wydzielanie histaminy. Dzięki temu łagodzi objawy kataru siennego i działa przeciwalergicznie. Wapń, fosfor i krzem wspierają mineralizację kości, co bywa wykorzystywane w profilaktyce osteoporozy.

Układ krążenia i gospodarka cukrowa

Zawarte w napoju żelazo zwiększa poziom hemoglobiny i stymuluje produkcję czerwonych krwinek. To ważne przy anemii, hemofilii i ogólnym osłabieniu organizmu. Potas pomaga obniżać ciśnienie tętnicze, a polifenole wspierają naczynia krwionośne i utrzymanie prawidłowego cholesterolu.

Badanie z 2013 roku wykazało, że pokrzywa może bezpiecznie poprawić kontrolę glikemii u pacjentów z cukrzycą typu 2 wymagających insulinoterapii. Z kolei zespół Qayyum w 2016 roku potwierdził na modelu zwierzęcym potencjalne działanie przeciwnadciśnieniowe Urtica dioica. Dzięki temu roślina uchodzi za pomocną w profilaktyce chorób układu krążenia.

Jak działa na układ moczowy?

Naturalne działanie moczopędne ułatwia usuwanie nadmiaru wody i sodu z organizmu. Pomaga to zmniejszyć obrzęki, wspiera osoby z kamicą nerkową i przyspiesza wypłukiwanie bakterii przy infekcjach dróg moczowych. Roślina ma też korzystny wpływ na prostatę.

Chroni wątrobę przed toksynami i metalami ciężkimi. Związki zawarte w liściach usprawniają przemianę materii i trawienie, a także pozytywnie wpływają na pracę żołądka i trzustki. Napój można stosować jako antybakteryjną płukankę do jamy ustnej, która ogranicza rozwój stanów zapalnych dziąseł.

Włosy, skóra i paznokcie

Za kondycję włosów i paznokci odpowiada między innymi krzem, którego w organizmie ubywa z wiekiem. Regularne picie napoju stymuluje wzrost włosów, wzmacnia ich strukturę, zmniejsza przetłuszczanie i wypadanie. Zewnętrzne płukanki pomagają przy łupieżu i świądzie skóry głowy.

Trzeba jednak zachować ostrożność przy jasnych włosach, ponieważ pokrzywa ma właściwości przyciemniające. Świeży napój może też chwilowo nadać pasmom zielonkawy odcień. Przy cerze trądzikowej roślina działa łagodząco i przeciwzapalnie, a zawarte w niej antyoksydanty opóźniają procesy starzenia skóry.

Jak dawkować sok z pokrzywy?

Dawka zależy od rodzaju preparatu, stężenia i celu stosowania. Świeży, niepasteryzowany napój z młodych liści bywa bardziej skoncentrowany, dlatego jego porcja jest mniejsza niż gotowego soku pasteryzowanego.

Niektóre ekologiczne soki z dodatkiem pigwowca podają mniejszą porcję – 1 łyżkę stołową (7,5 ml) raz dziennie. Warto dostosować się do zaleceń na opakowaniu, ponieważ stężenie wyciągu z rośliny bywa bardzo różne.

Dawkowanie przy konkretnych dolegliwościach

Przy anemii i osłabieniu często przyjmuje się do 30 ml dziennie, podzielone na jedną lub dwie porcje. W celach profilaktycznych wystarczy 20 ml na dobę, wypijane rano i wieczorem po 10 ml. W obu przypadkach napój najlepiej spożywać na pusty żołądek, około 30 minut przed jedzeniem.

Gotowe produkty pasteryzowane mają zwykle zalecenie 50 ml raz dziennie przed posiłkiem lub w trakcie posiłku. Można je pić bez dodatków, ale dopuszczalne jest rozcieńczanie wodą, sokiem owocowym lub dodanie do koktajlu warzywnego.

Jak długo prowadzić kurację?

Kuracja nie powinna trwać bez przerwy zbyt długo. Często zaleca się picie napoju przez dwa tygodnie, potem tydzień przerwy i ewentualne powtórzenie cyklu.

Bezpieczna kuracja trwa 2 tygodnie, po których warto zrobić tydzień przerwy. W ciągu roku nie należy stosować jej dłużej niż 4–5 miesięcy.

Świeży napój bez pasteryzacji przechowuj w lodówce i spożyj w ciągu 5 dni. Otwarty produkt pasteryzowany zachowuje właściwości do 10 dni, jeśli stoi w chłodnym miejscu. Butelki z ciemnego szkła i korkiem zabezpieczającym w szyjce chronią zawartość przed światłem i ułatwiają kontrolowanie porcji.

Jak przygotować sok z pokrzywy w domu?

Najlepszy moment na zbiór to przełom kwietnia i maja, zanim roślina zakwitnie. Zbieraj liście w czystych miejscach, z dala od dróg i opryskiwanych pól, a ręce chroń rękawicami. Pokrzywa kwitnie od czerwca do września, ale starsze egzemplarze są mniej soczyste i uboższe w składniki.

Przepis z wyciskarką wolnoobrotową

Do podstawowej wersji potrzebujesz:

• 1 kg liści młodej pokrzywy,
• opcjonalnie jabłko lub gruszkę,
• trochę soku z cytryny,
• kilka listków mięty lub garść liści szpinaku.

Aby przygotować napój, wykonaj kolejno te czynności:

1. Umyj liście w zimnej wodzie i odsącz z nadmiaru wilgoci.
2. Posiekaj pokrzywę na mniejsze kawałki.
3. Przepuść liście przez wyciskarkę wolnoobrotową, naprzemiennie z dodatkami.
4. Przelej gotowy napój do ciemnego szklanego naczynia.
5. Przechowuj w lodówce maksymalnie 5 dni.

Dodatki takie jak jabłko, gruszka, cytryna czy mięta poprawiają smak i nadają intensywniejszy zielony kolor. Wyciskarka wolnoobrotowa pracuje wolniej, dzięki czemu zachowuje więcej witamin i enzymów niż zwykła sokowirówka.

Przepis gotowany do pasteryzacji

Ten sposób pozwala przygotować większą ilość napoju i przechowywać go nawet przez 6 miesięcy. Potrzebujesz:

• 1 kg świeżych liści pokrzywy,
• 1,5 l wody,
• sok z jednej cytryny,
• opcjonalnie cukier według upodobań.

Przygotowanie wygląda następująco:

1. Umyj liście i przełóż je do garnka.
2. Zalej wodą i gotuj na wolnym ogniu przez godzinę.
3. Odcedź liście, a do płynu dodaj sok z cytryny i ewentualnie cukier.
4. Gotuj jeszcze 5 minut.
5. Przelej do butelek i pasteryzuj przez 30 minut w garnku z gorącą wodą.
6. Przechowuj w zaciemnionym miejscu.

Taki produkt jest pozbawiony części wrażliwych na temperaturę witamin, ale nadal zawiera minerały i związki roślinne. Sprawdza się jako zapas poza sezonem.

Przepis z maceracją na zimno

Wersja bez gotowania zachowuje więcej naturalnych enzymów i chlorofilu. Składniki to:

• 1 kg liści młodej pokrzywy,
• 1 litr wody.

Postępuj według poniższych kroków:

1. Pokrój liście na mniejsze części.
2. Zalej je niewielką ilością przegotowanej wody.
3. Po przestygnięciu zblenduj całość na gładką masę.
4. Dodaj resztę wody i odstaw na 24 godziny do maceracji.
5. Przecedź przez gazę i przelej do wyparzonej butelki.

Tak przygotowany napój jest bardzo nietrwały, dlatego trzymaj go w lodówce i spożyj w ciągu kilku dni. Przed wypiciem wstrząśnij, bo na dnie może powstać naturalny osad.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania soku z pokrzywy?

Mimo wielu zalet, nie każdy powinien sięgać po ten napój. Szczególną ostrożność muszą zachować osoby z chorobami przewlekłymi oraz pacjenci przyjmujący niektóre leki.

Stosowania napoju lepiej unikać w następujących sytuacjach:

• przewlekłe choroby nerek,
• przyjmowanie leków moczopędnych lub rozrzedzających krew,
• choroby narządów rodnych, w tym mięśniaki, cysty, krwawienia, polipy i nowotwory,
• stan świeżo po zabiegach chirurgicznych,
• nadmiar żelaza w organizmie,
• niedociśnienie, hipoglikemia lub cukrzyca bez konsultacji z lekarzem.

Nie należy łączyć tego napoju z innymi środkami moczopędnymi, bo może dojść do nadmiernej utraty wody i elektrolitów. Pokrzywy nie łączy się też z lekami na serce oraz środkami rozrzedzającymi krew.

Nie łącz tego napoju z lekami moczopędnymi ani lekami rozrzedzającymi krew. Przy cukrzycy, niedociśnieniu i chorobach nerek skonsultuj stosowanie z lekarzem.

W ciąży napój może wspierać leczenie anemii, ale każdorazowo wymaga zgody lekarza prowadzącego. Kobiety w ciąży powinny unikać samodzielnego rozpoczynania kuracji, zwłaszcza w pierwszym trymestrze.